Helder Verwoord Een site van Michel ten Hoove

Jongeren en suïcide

Bijna wekelijks overlijdt er in Nederland een tiener in door zelfmoord. Jaarlijks zo’n 51 jongeren die tussen de tien en twintig jaar oud zijn. Bij het bekend worden van de suïcidecijfers van 2017 bleken maar liefst 81 jongeren door zelfdoding te zijn overleden. Een onverklaarbare stijging. Voor staatssecretaris Blokhuis (VWS) reden speciaal onderzoek te laten doen.

Onder leiding van professor Arne Popma werd een werkgroep ingesteld. Het doel achterhalen welke factoren een rol speelden bij deze zelfdodingen. Om hier inzicht in te krijgen werden de nabestaanden van de 50 jongens en 31 meisjes benaderd. Uiteindelijk werkten de nabestaanden van 35 jongeren mee.

Psychologische autopsie

Voor het eerst werd in Nederland achteraf de methode van de psychologische autopsie toegepast. Met behulp van diepte-interviews en  vragenlijsten werd het leven van de jongeren tot vlak voor de daad in kaart gebracht. Behalve de ouders werden ook overige gezinsleden, vrienden, docenten, behandelaren en werkgevers geïnterviewd. Dit leidde tot 37 interviews met ouders en 41 vraaggesprekken met andere naasten.

Antwoord op wat de piek in 2017 veroorzaakte geeft het onderzoek niet schrijft staatssecretaris Blokhuis in zijn brief aan de Tweede Kamer op 16 januari 2020. Dit was ook niet het doel van het onderzoek. Doe was zo schrijft Blokhuis om ‘beter inzicht te krijgen in de factoren die bij het overlijden van deze jongeren een rol speelden en praktische aanbevelingen te krijgen om de suïcidepreventie onder jongeren in Nederland te verbeteren.’

Paul Blokhuis, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Den Haag, 31-08-2018

Met zichzelf worstelen

De werkgroep Popma onderzocht zes thema’s: de adolescentieproblematiek, de geboden hulpverlening, de invloed van social media, games en series, clusters en imitatie en seksuele identiteit. Ook werden gebeurtenissen vlak voor de zelfdoding onderzocht.

Uit het onderzoeksrapport ‘Suïcide onder 10 tot 20 jarigen in 2017: een verdiepend onderzoek’ komt naar voren dat de jongeren die zelfmoord pleegden meer met zichzelf worstelden dan leeftijdsgenoten over het algemeen doen. Er was sprake van onzekerheid over de eigen seksualiteit en identiteit. De jongeren die suïcide pleegden hadden bovendien meer psychiatrische, psychosociale en emotionele problemen dan gemiddeld het geval is.

JongensMeisjesTotaal aantal zelfdodingen
20137338111
2014563995
2015653095
2016593493
20177839117
Totaal331180511
Aantal zelfdodingen onder jongeren tot 23 jaar naar geslacht en jaar. Bron: CBS.

Suïcidale gedachten

Terwijl onder volwassen Nederlanders 4 tot 7% zich tot hetzelfde geslacht aangetrokken voelt, was het bij de onderzochte groep jongeren 15%. Van vier jongeren wisten de ouders niet wat de seksuele geaardheid van hun kind was of twijfelden daarover.

Bijna driekwart (72%) van de onderzochte jongeren had voor hun overlijden suïcidale gedachten. Meer dan de helft deed bovendien een eerdere poging zichzelf te doden. 56% verminkte zichzelf.

Bij jongeren bestaat het risico van het kopiëren van het gedrag van andere jongeren. De helft van de overleden adolescenten kende iemand die bezig was met zelfdoding. Dit waren vooral meisjes. 63% (22 jongeren) van hen waren in beeld bij de zorg. Bij 17 van de overleden jongeren kwamen psychische stoornissen in de familie voor.

Psychosociale problemen waren er in grote mate bij de onderzochte jongeren. 84% van hen kampte met matige of ernstige psychosociale problemen. Terwijl dit bij de Nederlandse jeugd gemiddeld op 14% ligt. Emotionele problemen kwamen bij 64% van de jongeren voor. Gedragsproblemen kende 39% van de overleden jongeren.

Vier jongeren waren seksueel misbruikt. Acht jongeren hadden trauma’s opgelopen van fysieke mishandeling. Ook werden de jongeren vaker dan gemiddeld gepest. 47% werd In de buurt, op school of op een club gepest. 22% online. 13 jongeren (41%) waren van huis weggelopen.

Aanbevelingen

Uiteindelijk komt de werkgroep Popma tot zes aanbevelingen. Belangrijkste en overkoepelende aanbeveling is dat iedereen die met een tiener met psychische problemen in aanraking komt wordt aangeraden contact te maken en te houden met die jongere.

Daarnaast wordt aangedrongen op een betere herkenning en aanpak van vroege signalen van suïcidaliteit en opvang na een suïcide. Formele en informele zorg zouden een samenwerking tot preventieve netwerken moeten ontwikkelen.

Ook zou er meer samenwerking in de behandeling tussen de professionals en naasten moeten komen. Moet de methode van psychologische autopsie structureel toegepast worden om van iedere zelfdoding te leren en moet er een landelijk lerend systeem komen. Een systeem waarbij regionaal opgedane kennis regionaal en landelijk met zorgaanbieders en experts wordt gedeeld.

Add Comment

Helder Verwoord Een site van Michel ten Hoove